Χρήση αυτόνομων σκαφών από την ΕΥΔΑΠ – Αναβάθμιση, συνεργασίες και οφέλη
Βρεθήκαμε στο πεδίο και συγκεκριμένα στη λίμνη Μαραθώνα, με την ομάδα του R&D της ΕΥΔΑΠ . Η ομάδα της ΕΥΔΑΠ μας έδειξε σε πρακτική χρήση τα ρομποτικά σκάφη που έχει στην διάθεση της, για παρακολούθηση παραμέτρων ποιότητας των επιφανειακών υδάτων, συζητήσαμε τις νέες τεχνολογίες, τις προκλήσεις στο πεδίο και φυσικά είδαμε το ρομποτικό σκάφος live .
Ο Γιώργος Κατσούρας ερευνητής στην Υπηρεσία Έρευνας και Ανάπτυξης της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. από το 2016, είναι απόφοιτος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Χημική Ωκεανογραφία. Από το 2009 είναι Διδάκτορας του Τμήματος Επιστημών της Θάλασσας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με αντικείμενο την κλιματική αλλαγή. Τα ερευνητικά και επιστημονικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην ολοκληρωμένη διαχείριση εσωτερικών και παράκτιων υδάτων, στην εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών και τεχνικών παρακολούθησης, καθώς και σε συναφή αντικείμενα με κοινό παρονομαστή τα υδατικά συστήματα. Έχει συμμετάσχει σε περισσότερα από 20 ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ, το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), το Πανεπιστήμιο Αθηνών (Εργαστήριο Χημείας Περιβάλλοντος), καθώς και με πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού (Universität Hamburg, LOCEAN–Paris). Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει 15 δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά και 75 εργασίες σε συνέδρια με κριτές.
Ο Νικόλαος Τσάλας είναι υποψήφιος διδάκτορας από το 2022 στο Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Εκπαιδευτικών Μηχανολόγων Μηχανικών της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ) (2018) και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Ανάλυση και Διαχείριση Ανθρωπογενών και Φυσικών Καταστροφών (2020) από το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος. Από το 2019 εργάζεται ως ερευνητής στην Υπηρεσία Έρευνας και Ανάπτυξης της ΕΥΔΑΠ και έχει συμμετάσχει σε πέντε χρηματοδοτούμενα ερευνητικά έργα. Είναι υπεύθυνος για τον συντονισμό, την οργάνωση και την επίβλεψη των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει η ΕΥΔΑΠ. Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει 7 δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές και πρακτικά συνεδρίων, καθώς και 16 ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια.
Η ΕΥΔΑΠ αξιοποιεί από το 2019 δύο αυτόνομα ρομποτικά σκάφη παρακολούθησης επιφανειακών υδάτων, τα οποία αποκτήθηκαν στο πλαίσιο της επιτυχημένης συμμετοχής της στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα INTCATCH. Τα σκάφη αυτά αποτελούν ένα καινοτόμο εργαλείο παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων σε πραγματικό χρόνο (real-time) και έχουν ενσωματωθεί επιχειρησιακά στη δραστηριότητα της Υπηρεσίας Έρευνας και Ανάπτυξης της ΕΥΔΑΠ, υποστηρίζοντας την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων και την προστασία των ταμιευτήρων ύδρευσης. Τα σκάφη είναι εξοπλισμένα με αισθητήρες για τη μέτρηση και καταγραφή φυσικοχημικών παραμέτρων όπως pH, διαλυμένο οξυγόνο, θερμοκρασία, αγωγιμότητα, χλωροφύλλη, ολικό άζωτο και φώσφορο ενώ διαθέτουν και αυτόματο σύστημα δειγματοληψίας για συλλογή δειγμάτων από απόσταση.
Η χρήση των αυτόνομων σκαφών συμπληρώνει τις καθιερωμένες μεθόδους παρακολούθησης (δειγματοληψίες και σταθερούς σταθμούς μέτρησης), καλύπτοντας υφιστάμενα κενά μέσω της άμεσης χωρικής απεικόνισης των ποιοτικών παραμέτρων και της έγκαιρης ανίχνευσης πιθανών πηγών ρύπανσης. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η πρόληψη περιβαλλοντικών κινδύνων και η ταχύτερη λήψη αποφάσεων, ακόμη και σε δυσπρόσιτες περιοχές υδατικών σωμάτων.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής τους, τα ρομποτικά σκάφη έχουν χρησιμοποιηθεί για τη συστηματική παρακολούθηση οκτώ (8) λιμνών του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης, μεταξύ των οποίων οι ταμιευτήρες Μαραθώνα, Υλίκης, Μόρνου και Εύηνου, καθώς και για μελέτες σε σημαντικά ποτάμια συστήματα, όπως ο Κηφισός, ο Αχελώος και ο Ασωπός. Παράλληλα, έχουν παρουσιαστεί σε διεθνές επίπεδο, όπως στο Δέλτα του Δούναβη, ενισχύοντας τη διεθνή αναγνωρισιμότητα της ΕΥΔΑΠ ως πρωτοπόρου οργανισμού στην εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών προστασίας του υδατικού περιβάλλοντος
Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των σκαφών έχει αναπτύξει ισχυρές συνεργασίες τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΥΔΑΠ. Εσωτερικά, υπάρχει στενή συνεργασία με τη Διεύθυνση Σχεδιασμού και Υποστηρικτικών Λειτουργιών Ύδρευσης και τη Διεύθυνση Υγείας, Ασφάλειας, Περιβάλλοντος και Ποιότητας, ενώ εξετάζεται η ανάπτυξη νέας δραστηριότητας μέσω της Υπηρεσίας Νέων Δραστηριοτήτων, με στόχο την αξιοποίηση της υπηρεσίας παρακολούθησης και σε εμπορικό ή επικοινωνιακό επίπεδο
Σε εξωτερικό επίπεδο, η ΕΥΔΑΠ έχει αναπτύξει και διευρύνει συνεργασίες με ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια, όπως το ΕΛΚΕΘΕ, το ΕΜΠ, το ΕΚΠΑ και το ΕΚΕΤΑ, καθώς και με φορείς της δημόσιας διοίκησης και άλλες εταιρείες ύδρευσης (π.χ. ΕΥΑΘ). Οι συνεργασίες αυτές ενισχύουν τη συμμετοχή της ΕΥΔΑΠ σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα και συμβάλλουν στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στη διάχυση καλών πρακτικών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο
Το 2024, μετά τα πρώτα τέσσερα χρόνια εντατικής λειτουργίας τους, τα αυτόνομα σκάφη αναβαθμίστηκαν ώστε να διατηρήσουν την επιχειρησιακή τους επάρκεια και να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες ανάγκες παρακολούθησης. Η προτεινόμενη αναβάθμιση περιελάμβανε βελτιώσεις σε κινητήρες, ηλεκτρονικά συστήματα και αισθητήρες, με ιδιαίτερη έμφαση στο δεύτερο σκάφος, το οποίο διαθέτει μοναδική δυνατότητα τεσσάρων αυτόματων δειγματοληπτών. Η αναβάθμιση αυτή, διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων και μελλοντικών συνεργασιών και ενισχύει τη στρατηγική θέση της ΕΥΔΑΠ στον τομέα της καινοτομίας στη διαχείριση των υδατικών πόρων.
