Press ESC to close

Μικροπλαστικά - Βασικές ερωτήσεις

Τι ακριβώς είναι τα μικροπλαστικά;

Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού, συνήθως μικρότερα από 5 χιλιοστά (5 mm). Χαρακτηρίζονται από την εξαιρετική τους ανθεκτικότητα (δεν βιοδιασπώνται εύκολα), τη μεγάλη τους κινητικότητα στο περιβάλλον και τη δυσκολία απομάκρυνσής τους από τη φύση μόλις απελευθερωθούν.

Από πού προέρχονται και πώς καταλήγουν στο περιβάλλον;

Χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες ανάλογα με την προέλευσή τους:
  • Προστιθέμενα : Κατασκευάζονται για συγκεκριμένους σκοπούς και προστίθενται σε προϊόντα όπως απολεπιστικά σώματος (microbeads), απορρυπαντικά, λιπάσματα και χρώματα και άλλα προϊόντα όπως υλικά συσκευασίας αμφιβόλου ποιότητας κ.ο.κ .
  • Ακούσια σχηματισμένα ως παραπροϊόντα : Προκύπτουν από τη φυσιολογική φθορά μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων, όπως τα ελαστικά αυτοκινήτων, τα συνθετικά υφάσματα (κατά την πλύση) ή τη θραύση πλαστικών απορριμμάτων στο περιβάλλον

Πώς επηρεάζουν την τροφική μας αλυσίδα και την υγεία;

Επειδή δεν αποικοδομούνται, τα μικροπλαστικά συσσωρεύονται στα ζώα, ιδιαίτερα στα ψάρια και τα οστρακοειδή, και μέσω αυτών καταλήγουν στον άνθρωπο .Έχουν ανιχνευθεί στο οικοσύστημα σε διάφορες μορφές και μεταβολικές οδούς . Επιπλέον, μπορούν να λειτουργήσουν ως «φορείς» για τοξικές χημικές ουσίες (όπως το DDT ή τα PCB), οι οποίες απορροφώνται από το πλαστικό και στη συνέχεια μπορεί να απελευθερωθούν στον οργανισμό που θα τα καταναλώσει .

Πόσο μεγάλη είναι η ρύπανση στην Ευρώπη;

  • Περίπου 42.000 τόνοι σκόπιμα προστιθέμενων μικροπλαστικών καταλήγουν στο περιβάλλον κάθε χρόνο από τη χρήση προϊόντων.
  • Οι ακούσιες απελευθέρωσεις (από φθορά ελαστικών, υφασμάτων κ.λπ.) υπολογίζονται σε περίπου 176.000 τόνους ετησίως μόνο στα ευρωπαϊκά επιφανειακά ύδατα.
  • Η μεγαλύτερη πηγή σκόπιμης ρύπανσης είναι το υλικό πλήρωσης σε γήπεδα με τεχνητό χλοοτάπητα (έως 16.000 τόνοι ετησίως)

Τι μέτρα λαμβάνονται και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο τη μείωση της απελευθέρωσης μικροπλαστικών κατά 30% έως το 2030. Ήδη από το 2023 ισχύουν περιορισμοί για τα σκόπιμα προστιθέμενα μικροπλαστικά (π.χ. απαγόρευση σε γκλίτερ και μικροσφαιρίδια).

Ως πολίτες, μπορούμε να συμβάλουμε εφαρμόζοντας τη στρατηγική των  Reduce – Μείωση, Reuse – Επαναχρησιμοποίηση, Recycle – Ανακύκλωση, Recover – Ανάκτηση, αλλά και πιέζοντας για το Redesign (Επανασχεδιασμό) των προϊόντων, ώστε να αποφεύγεται εξαρχής η χρήση πλαστικού .

Ενημερωτικά γραφήματα για τα μικροπλαστικά από τον ECHA

Ακούστε το επεισόδιο του ScienceMe σχετικά με την παρουσία μικροπλαστικών στην Ελλάδα

Ενημερωτικά σύντομα γραφήματα με ενημερωτικο υλικό από το podcast

Πηγές - Βιβλιογραφία