Υπάρχουν ορισμένες στιγμές στην ιστορία όπου μια τεχνολογία δεν αλλάζει απλώς εργαλεία ή αγορές· αλλάζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες οργανώνουν την πρόοδο. Η OPEN AI δημοσίευσε ένα κείμενο με θέσεις και προτάσεις για τη νέα βιομηχανική εποχή που αναμένουμε με την δημιουργία της υπερευφυιας ( δείτε παρακάτω το link) .
Δεν συζητάμε πια για ένα ακόμη κύμα ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά για μια νέα θεμελιώδη υποδομή ισχύος, παραγωγικότητας και γνώσης. Η OPEN AI υποστηρίζει πως η μετάβαση προς ολοένα ισχυρότερα συστήματα AI μπορεί να αυξήσει δραστικά την παραγωγικότητα, να επιταχύνει επιστημονικές και ιατρικές ανακαλύψεις, να μειώσει το κόστος βασικών αγαθών και να δημιουργήσει νέες μορφές εργασίας και επιχειρηματικότητας. Ταυτόχρονα όμως προειδοποιεί ότι χωρίς σωστή πολιτική κατεύθυνση, τα οφέλη αυτά μπορεί να συγκεντρωθούν στα χέρια λίγων.
Δείτε εδώ το κείμενο με τις θέσεις και τον διάλογο που άνοιξε η OpenAI
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Η τεχνολογία από μόνη της δεν εγγυάται κοινωνική πρόοδο. Το έχουμε δει ξανά. Η βιομηχανική επανάσταση δημιούργησε πλούτο, αλλά χρειάστηκαν δεκαετίες θεσμικών παρεμβάσεων για να μετατραπεί αυτός ο πλούτος σε καλύτερες συνθήκες εργασίας, εκπαίδευση, δημόσια υγεία και κοινωνική ασφάλεια. Σε εποχές μεγάλων τεχνολογικών ανατροπών, οι δημοκρατίες οφείλουν να επανασχεδιάζουν το κοινωνικό συμβόλαιο, ώστε η ανάπτυξη να μεταφράζεται σε ευρύτερη ευημερία και όχι μόνο σε τεχνολογική υπεροχή.
Εκεί ακριβώς θεωρώ ότι βρίσκεται η ουσία της σημερινής συζήτησης για την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν αρκεί να φτιάχνουμε όλο και πιο ισχυρά μοντέλα. Πρέπει να απαντήσουμε σε πιο δύσκολες ερωτήσεις: ποιος αποκτά πρόσβαση σε αυτά; ποιος επωφελείται οικονομικά; ποιος προστατεύεται όταν η εργασία αλλάζει; ποιος ελέγχει τα ρίσκα; Η OPEN AI υποστηρίζει πως η επιτυχία της AI εποχής θα κριθεί από τρεις αρχές: ευρεία διανομή της ευημερίας, ουσιαστική μείωση των κινδύνων και δημοκρατικοποίηση της πρόσβασης και της ατομικής ισχύος που προσφέρει η τεχνολογία. Αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η σωστή αφετηρία.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του κειμένου θέσεων της OPEN AI είναι ότι δεν βλέπει τους εργαζομένους ως παθητικά θύματα της αλλαγής, αλλά ως κρίσιμους συνδιαμορφωτές της. Προτείνει να έχουν επίσημη φωνή στον τρόπο με τον οποίο ενσωματώνεται η AI στους χώρους εργασίας, ώστε να βελτιώνεται η ποιότητα της δουλειάς, να μειώνονται οι επικίνδυνες ή εξουθενωτικές εργασίες και να αποτρέπονται χρήσεις που εντείνουν τον φόρτο, περιορίζουν την αυτονομία ή υπονομεύουν δίκαιες συνθήκες. Αυτή είναι μια ώριμη ιδέα και ίσως πρέπει να γίνει πράξη, η καλύτερη καινοτομία δεν είναι εκείνη που απλώς αυτοματοποιεί αλλά που ενισχύει τον άνθρωπο.
Εξίσου σημαντική είναι η ιδέα για την αντιμετώπιση της πρόσβασης στην AI ως θεμελιώδους προϋπόθεσης συμμετοχής στη σύγχρονη οικονομία, όπως κάποτε η πρόσβαση στην εκπαίδευση, στον ηλεκτρισμό ή στο διαδίκτυο. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ισχυρή ιδέα, γιατί αναγνωρίζει ότι η νέα ανισότητα δεν θα είναι μόνο εισοδηματική. Θα είναι και γνωσιακή, λειτουργική, παραγωγική. Όσοι έχουν πρόσβαση σε ισχυρά εργαλεία AI, εκπαίδευση και υποδομές, θα κινούνται ταχύτερα. Όσοι δεν έχουν, κινδυνεύουν να μείνουν πίσω όχι επειδή δεν είναι ικανοί, αλλά επειδή δεν διαθέτουν τα μέσα.
Μία από τις πιο τολμηρές ιδέες είναι ένα Public Wealth Fund, ένα δημόσιο ταμείο πλούτου που θα δίνει σε κάθε πολίτη μερίδιο από την ανάπτυξη που δημιουργεί η AI. Σε συνδυασμό με την προσαρμογή της φορολογικής βάσης —καθώς η οικονομική δραστηριότητα μπορεί να μετατοπιστεί από την εργασία προς τα κέρδη κεφαλαίου και τις αποδόσεις της αυτοματοποίησης— η πρόταση αυτή προσπαθεί να απαντήσει στο βασικό πολιτικό ερώτημα της επόμενης δεκαετίας: πώς θα μοιραστεί η αξία που θα δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη;
Μου φάνηκε επίσης πολύ σημαντικό δεν αντιμετωπίζει την ανθεκτικότητα μόνο ως τεχνικό θέμα ασφαλείας, ενώ τη βλέπει ως κοινωνική ικανότητα προσαρμογής. Προτείνει πιο ευέλικτα δίχτυα ασφαλείας, φορητά οφέλη που δεν εξαρτώνται από έναν μόνο εργοδότη, αλλά και νέες διαδρομές προς πιο ανθρώπινα επαγγέλματα, όπως η φροντίδα, η εκπαίδευση και οι κοινοτικές υπηρεσίες. Αυτό είναι ουσιαστικό, γιατί ακόμη κι αν η AI αντικαταστήσει ορισμένες εργασίες, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη παρουσία, την εμπιστοσύνη και τη σχέση. Οι κοινωνίες που θα το καταλάβουν νωρίς, θα ολοκληρώσουν τη μετάβαση με λιγότερους κραδασμούς.
Ωστόσο είναι ξεκάθαρο ότι η AI ενέχει σοβαρούς κινδύνους: αποσταθεροποίηση κλάδων και θέσεων εργασίας, κακόβουλη χρήση σε κυβερνοασφάλεια και βιολογία, απώλεια ελέγχου σε όλο και πιο ισχυρά συστήματα, αλλά και πιθανή υπονόμευση δημοκρατικών αξιών μέσω αδιαφανούς ή υπερσυγκεντρωτικής χρήσης. Γι’ αυτό δίνει μεγάλη έμφαση σε μηχανισμούς αξιοπιστίας, auditing, καταγραφή περιστατικών, συστήματα ελέγχου μετά την ανάπτυξη και κανόνες για τη χρήση της AI από κυβερνήσεις. Η τεχνολογία πρέπει να είναι ισχυρή, αλλά οι θεσμοί πρέπει να είναι ισχυρότεροι. Χωρίς βέβαια να εννοούμε τους θεσμούς και το κανονιστικό πλαίσιο ως βαρίδια στην εξέλιξη .
Νομίζω πως η OPEN AI , ανοίγει τον διάλογο για τη νέα βιομηχανική εποχή και δεν παρουσιάζει την πρόοδο ως αναπόφευκτα καλή ούτε την πολιτική ως εμπόδιο στην καινοτομία. Αντίθετα, προτείνει μια συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου η έρευνα, οι επενδύσεις, η κατάρτιση, οι κανόνες και οι δημοκρατικές διαδικασίες μπορούν να λειτουργήσουν μαζί, ώστε η AI να μην εξελιχθεί σε εργαλείο υπερσυγκέντρωσης ισχύος.
Η μεγάλη πρόκληση της εποχής μας δεν είναι απλώς να κατανοήσουμε την AI ως τεχνολογία, αλλά να τη μεταφράσουμε σε κοινωνικό όφελος, επιστημονική πρόοδο και πραγματική δημοκρατική ενδυνάμωση. Γιατί η νοημοσύνη, όσο ισχυρή κι αν γίνει, αποκτά αξία μόνο όταν υπηρετεί τους πολλούς και όχι τους λίγους. Όπως ακριβώς όταν ξεκίνησε η εκ-δημοκρατικοποίηση της.
